درباره ی کشور عزیزمان ایران (3)

درباره ی کشور عزیزمان ایران (3)

ایران در دوران حکومت اعراب 

001

بیشتر ایران در دوران خلیفه دوم، عمر بن خطاب، به تصرف سپاه اسلام درآمد و به مدت حدود ۱۵۰ سال قسمت‌های گسترده‌ای از آن بخشی از خلافت اسلامی شد، البته در طول این دوره نیز حکومت‌های ایرانی کوچک و اغلب در شمال ایران نیز وجود داشتند.

پس از خلفای چهارگانه، خلافت به امویان منتقل شد و در ابتدای قرن دوم عباسیان به کمک ابومسلم خراسانی و ایرانیان همیار او (سیاه جامگان)، خلافت را به دست آوردند اما منصور دوانیقی، خلیفه دوم عباسیان، ابومسلم را کشت. بعدها قیام‌هایی از جمله خیزش المقنع نیز علیه عباسیان صورت گرفت که سرکوب شد. زکریای رازی پزشک ،شیمیدان ، فیلسوف ایرانی و کاشف کاشف الکل، جوهر گوگرد( اسید سولفوریک ) و نفت سفید در این دوران و خلافت عاسیان میزیسته . 

1950616

خلافت طاهریان 

002

 طاهریان اولین حکومت مستقل ایران پس از حملهٔ اعراب بودند.

در اوایل سده سوم، طاهر بن حسین، یکی از سرداران مأمون عباسی از طرف او امیرخراسان شد و به دلیل آن که عدم اطاعت خود را از مأمون اعلام کرد، اولین حکومت مستقل ایرانی پس از اسلام در ایران تشکیل شد و حکومت او به طاهریان معروف شد.

در زمان طاهریان نیشابور به پایتختی برگزیده شد.

طاهریان در جنگ با خوارج در شرق ایران به پیروزی دست یافتند و سرزمین‌های دیگری مانند سیستان و قسمتی از ماوراءالنهررا به تصرف درآوردند و نظم و امنیت را در مرزها بر قرار کردند.

گفته می‌شود که در زمان حکومت طاهریان، به جهت اهمیت دادن آنان به کشاورزی و عمران و آبادی، کشاورزان به آسودگی زندگی می‌کردند.

در زمان طاهریان قیامهای بابک و مازیار که به ترتیب در آذربایجان و طبرستان (مازندران) رخ داد باعث شد که آن‌ها از توجه به شرق ایران بازدارد. به همین دلیل خوارج دست به شورش زدند. آخرین امیر طاهری محمد بن طاهر نیز فردی مقتدر نبود.

در نتیجه حکومت طاهریان رو به ضعف نهاد و سرانجام در میانه‌های سده سوم هجری به دست یعقوب لیث سرنگون شد.

خلافت صفاریان  

003

صَفّاریان از دودمان‌های ایرانی فرمانروای بخش‌هایی از ایران بودند.

پایتخت ایشان شهر زَرَنگ بود.

یعقوب لیث نخستین امیر این خانواده بود که دولت مستقل اسلامی صفاریان را بنیاد نهاد. لیث سه پسر داشت بنامهای یعقوب و عمر و علی، هر سه پسران لیث حکومت کردند اما دورهٔ حکومتشان چندان نپایید.

سامانیان 

004

سامانیان (هشتصدوهفتادوچهر تا هزاروهفت میلادی) یکی از دودمان‌های ایرانی بودند که تقریباً بر تمامی سرزمین‌های خراسان، هیرکان، مکران، سیستان، خوارزم و کرمان حکومت کردند و باعث رشد و شکوفایی زبان پارسی دری شدند.

خاندان سامانی از مردم بلخ بوده و آیین زردشتی داشتند، سامان خدا بنیان‌گذار اعلی خانواده از روشناسان محل و فرمانروای بلخ بود.

اسد والی عربی خراسان در میانه سده هشتم با سامان دوست شد.

سامان دین اسلام را برگزید و نام پسر خود را اسد گذاشت. پسران اسد اشخاص با کفایتی بودند و در سده نهم عهد مأمون عباسی به حکمرانی محلی ماوراءالنهر و هرات برگزیده شدند. مانند: علی در سمرقند، احمد در فرغانه و الیاس در هرات. ابراهیم پسر الیاس بود که بعدها به سپهسالاری دولت طاهری افغانستان رسید. احمد حاکم فرغانه در ۸۷۴ فوت، و نصر پسرش در سمرقند جانشین او گردید.

اسمعیل برادر نصر حاکم بخارا شد و همین شخص است که بعدها دولت حسابی سامانی را در سال هشتصدونودودو پس از مرگ نصر گرفت و در سمرقند پایه گذاشت. 

___________________________2

از بزرگان این دوره میتوان شاعر بزرگ ایران زمین حکیم ابوالقاسم فردوسی را نام برد که در این دوره متولد و تا حکومت غزنویان میزیست .

یکی دیگر از مشاهیر  این دوره بزرگترین پزشک و فیلسوف مشایی حسین بن عبدالله یا ابوعلی سینا میباشد . 

boali_sina_tomb

خلافت زیاریان و آل بویه 

تصویر خلافت زیاریان 

Ziyardi_Dynasty_928___1043__AD_

 زیاریان و آل بویه دو خانواده دیلمی از نواحی دیلمستان یا همان گیلان بودند که توانستند به حکومت ایران غربی برسند.

در غرب و مرکز ایران دو سلسله دیلمی به نام آل زیار و آل بویه که هر دو از گیلان برخاسته‌اند نواحی مرکزی و غربی ایران و پارس را از تصرف خلفا آزاد کردند.

دیلمی نام قوم و گویشی در منطقه کوهستانی دیلمستان بود. دیلمیان سخت نیرو گرفتند و مدت صدوبیست هفت سال حکومت راندند و چون خلفا در برابر آن‌ها چاره‌ای جز تسلیم ندیدند حکومت بغداد را به آن‌ها واگذاشتند و خود به عنوان خلیفگی و احترامات ظاهری قناعت کردند. در واقع، پس از حکومت نیمه مستقل طاهریان و پس از صفاریان و در ایام امارت امرای سامانی در ماوراءالنهر، خانواده‌هایی از مازندران و سپس گیلان توانستند بر قسمت عمده ایران غربی، یعنی از خراسان تا بغداد تسلط یابند.

حکومت این خانواده‌ها به نام دیلمیان شهرت یافته‌است.

تصویر خلافت آل بویه  

Buyid_Dynasty_934_1055__AD_

آل بویه یا بوییان یا بویگان، از دودمان‌های دیلمیان و شیعهٔ ایران پس از اسلام است که در بخش مرکزی و غربی و جنوبی ایران و عراقفرمانروایی می‌کردند.

بوییان دارای تباری دیلمی بودند و به زبانی ایرانی صحبت می‌کردند. سرزمین بوییان دیلمستان بود. در متون تاریخی تا حدود قرن هفتم و هشتم سرزمینی که امروز گیلان می‌نامند در گذشته با نام سرزمین دیلم یا همان دیلمستان و نواحی مازندران امروزی نیز طبرستان نامیده می‌شد.

۲۲ آبان ۱۳۹۷

نظرات

تبلیغات
خبرنامه

خبرنامه